giọng hát Tuấn Vũ hơn 30 năm sau vẫn còn mượt mà, xúc cảm
KHÓI THUỐC BÊN LY CÀ PHÊ SƠN MỸ NĂM XƯA
Ngày đó gần chùa Huệ Đức xã Sơn Mỹ có một quán cà phê khá đông khách. Chúng tôi, giới ẩm khách thường gọi là quán Thủy-Hạ. Lý do dễ hiểu do anh Hạ (kiêm sửa xe đạp) cùng vợ anh là chị Thủy người chủ quán.
Bạn đọc chắc hẳn còn nhớ một thời 'NGĂN SÔNG CẤM CHỢ', từ thành phố cho đến vùng quê người mình sống trong thiếu thốn bức bách, ly cà phê tiếng nhạc điếu thuốc mơ màng là chuyện hiếm hoi. Đến khi thời thế nới lỏng dần hồi, có phong trào mở quán cà phê, có tiếng nhạc "hải ngoại" đem về tự nhiên con người ta bắt đầu có cảm giác thoải mái, tươi vui hơn. Lớp trẻ sau này nếu đi uống cà phê có thể chỉ do "đi tiệm cà phê" đang trở thành "mốt" thời thượng thôi. Các bạn trẻ sẽ không hiểu hay khó cảm thông thế nào là tâm lý khoái cảm từ thú nhâm nhi từng giọt cà phê đắng của lớp người đi trước- hàng ngày họ phải lăn lộn trong rừng, tay chai mặt nám với rựa rìu, nắng mưa...
Quán cà phê người viết kể lại, lúc đó dần đông lên nhờ kèm theo phong trào nghe lại dòng nhạc sau một thời gian vắng tiếng. Phải nói cho đúng, thịnh hành nhất là hai giọng ca Tuấn Vũ, Khánh Hà. Những cuốn băng cassette hiếm hoi dùng mãi nên trở thành 'nhảo nhẹt', sứt mẻ. Những hộp băng từng chuyền qua tay nhiều người mới về tới một vùng quê này. Ôi tôi nhớ làm sao những giọng ca ngày đó. Tất cả đều là "số một". Một vài cái quán cà phê hiếm hoi, hai bên con đường đất đỏ Liên Tỉnh 55 (xưa là Tỉnh Lộ 23) từ Xã Tân Thiện vào tận Bình Châu thuộc Bà Rịa. Quán nào cũng sắm cho được cái máy JVC, Panasonic trông nó sướng con mắt làm sao! Xin các bạn chớ coi thường những cái máy này nhé; chúng là cả một gia tài của chủ quán đó. Nhớ làm sao nhiều tiếng hát mượt mà, bao lời ca nghe sao say sưa, chất ngất như mang lại một trời nhớ thương và đồng cảm chân thành...
Uống ly cà phê "phin", nếu lúc đó tôi kêu chủ quán mang lại cho ba điếu thuốc JET bán lẻ thì thật là 'sang'. Đã uống cà phê mà hút "thuốc rê" thì trông sao được mắt. Ba điếu thuốc Jet luôn được chủ quán đặt vào cái dĩa nhỏ. Đó quả là sự phục vụ trịnh trọng cho một loại thuốc hút "thời thượng".
Kể chuyện xưa, tôi chẳng muốn so sánh với thời này. Nếu ta đặt tâm trạng của giới trẻ thời nay vào thì thật tình khó lòng cảm hết tâm trạng người viết. Có thể các bạn đồng ý: cái gì chúng ta thiếu hay quá cần mới giá trị. Thời nay do quá thừa mứa, quá dễ dàng thì khó mà đạt tới một tâm lý sung sướng nếu không muốn nói là hạnh phúc, thỏa mãn như tôi lúc đó.
nỗi buồn HOA SỨ
Đợi giọt cà phê rơi rơi, cũng là lúc ẩm khách ngồi ngắm mấy mảnh vườn quanh quán…
Quanh tôi, hình ảnh mấy vườn mít tiêu điều do sâu bọ đục thân, phá đọt. Vùng xã Sơn Mỹ từ thời Khẩn Hoang Lập Ấp 1973, người Quảng Trị di dân vào đây đã một thời nổi tiếng nhiều mít. Giờ tôi ngồi đây nhìn qua khung cửa lá của quán cà phê Thủy Hạ, chỉ còn lại những gốc mít mục nát, cành lá xác xơ, trông thật nhức mắt. Loại sâu bệnh đục thân, héo đọt càng ngày càng phá hoại giống mít, không ai cứu được. Thế là thôn tôi ở càng ngày càng ít lợi tức từ vườn nhà mang lại. Còn may, rừng trong kia một thời cung cấp than củi, cây gỗ thế là bà con cùng nhau vào rừng khai hoang thêm đất kiếm thêm bắp đậu. Hàng ngày người ta vào rừng làm rẫy, đốt than, để lại ông già bà lão hay trẻ thơ lại nhà. Khung cảnh ban ngày còn lại quanh tôi, chỉ là vườn nhà vắng vẻ, trơ trọi...
Nhìn ra khung cửa lá của quán cà phê thân quen, mắt tôi dừng lại đám vườn ai đó còn sót lại đôi ba cây bông sứ. Những cây bông sứ chẳng ai màng chăm sóc nhưng vẫn lây lất sống, dai dẳng với tháng ngày. Những bông hoa sứ rơi rụng, bơ vơ, rải rác trên nền đất nửa cát, nửa đất thịt bazan đo đỏ. Chẳng ai màng đến mùi thơm của sứ -những thứ tầm thường chẳng còn cần thiết, do nó không bán ra tiền bằng trái mít, hạt điều hay củ sắn củ khoai.
Nhìn cây sứ làm tôi nhớ về thời đi học. Thời lớp ba lớp tư tôi hay đem hoa này ướp vào vài trang vở. Có khi tôi cất chúng vào túi thỉnh thoảng đem ra ngửi chơi. Khổ một điều, cây sứ hay trồng ở chỗ miếu thờ linh thiêng. Mỗi lần tôi đi học ngang qua cái Miếu Âm Hồn của phường Đệ Tứ, hoa sứ rơi lả tả nhưng tôi là đứa nhát gan, chẳng bao giờ dám mò vào lượm do...sợ.
Tôi từng thích mùi thơm hoa sứ vào thời tiểu học. Tuổi nhỏ ngày đó tôi chưa biết chi như những ý tưởng trong bài hát "Hoa Sứ Nhà Nàng" mà tôi thưởng thức bên ly cà phê ngày đó.
Hoa sứ chỉ còn là những gốc cây vô ích. Người ta không cần chặt bỏ làm gì do đất đai, vườn nhà đã bạc màu chẳng còn lợi tức. Qua bao mùa "trồng xuống bới lên" không biết mấy bận. Trong vùng tôi ở, ai cũng lo chạy theo nhu cầu miếng ăn, mong sao có sắn khoai no bụng. Hình ảnh chén cơm trắng tinh là cả một ước mong sâu lắng trong lòng. Có thể ngoài tôi- một người tiều phu "bất đắc chí"- đang trầm ngâm nhâm nhi ngụm cà phê cuối cùng vừa ngắm mấy đài bông sứ nằm vất vưởng đó đây vừa tiếc cho một loài hương đang chìm vào quên lãng và thờ ơ nhân thế.
Đó là vài ba ý nghĩ thoáng qua nhanh trong tôi lúc ngồi ngắm sứ. Cho đến khi điếu thuốc đã tàn, ly cà phê chẳng còn giọt nào, tôi phải trở về thực tại trước mắt, đó là... VÀO RẪY.
Kể lại về cái thú uống cà phê như vậy chắc hẳn các bạn có thể tin người viết thổ lộ thật lòng. Thật khó quên những lúc kẻ uống cà phê này phải thiếu chủ quán ít nhiều, cũng do hoàn cảnh? Không sao! do người viết là khách quen hơn nữa là xóm làng quen biết không lo chi chuyện thiếu tiền. Thiếu tiền cà phê còn có một từ nghe khá vui đó là “ghi sổ”. Chờ cho đến khi khách hàng bán được cái gì từ vườn, rẫy sẽ trả xong món "nợ nhâm nhi" này.
Bất ngờ có một ngày, nhờ vào Facebook tôi biết được tin vợ chồng chủ quán cà phê ngày xưa vẫn còn. Cái quán đó vẫn còn trên nền cũ nhưng được xây lại to lớn hơn xưa. Liên lạc với chủ quán, tôi cám ơn anh nhắc lại cho tôi hai câu đối ngày đó nhưng tôi quên mất.
Chuyện hai câu đối, đó là kỷ niệm của chúng tôi trong mấy ngày "tết đến xuân về". Thời gian này, rảnh làm rẫy, chúng tôi hay ngồi tán gẫu trong cái quán tranh. Làm sao quên được một chặng đời khó khăn, thú uống cà phê lại đam mê nó là "vị thuốc tinh thần" giúp chúng tôi quên đi hiện tại.
Ngày đó khi trả xong số tiền nợ, lòng ai cũng thoải mái, tâm trạng thật nhẹ nhàng sung sướng. Cuối năm hết nợ lại được anh chủ quán cùng ẩm khách vừa nhâm nhi vừa gật gù tán thưởng hai câu:
NĂM HẾT NỢ XONG VUI XUÂN THOẢI MÁI
CUỐI NĂM SỔ SẠCH HƯỞNG TẾT UNG DUNG
CÁI VÍA UỐNG CÀ PHÊ
CÁI "VÍA" NGỒI QUÁN CÀ PHÊ TẠI MỘT VÙNG QUÊ
NGƯỜI TIỀU PHU VÀ LY CÀ PHÊ NGÀY ĐÓ
Tù về, người viết ở vùng Động Đền được bốn năm, lấy vợ lên sống vùng đó đúng mười một năm. Hơn mười năm cùng vợ con kiếm sống ở một vùng thôn làng cao hơn nhưng cũng là đồng hương mình cả. Chuyện kể của một người "phó thường dân" từng có nhiều kỷ niệm với một vùng quê sát biển. Người viết khó quên hình ảnh nhiều triền cát, những vực đất sau mưa lũ, lở lói toang hoác, một màu đất đỏ ối lan xa ra tận mép sóng đại dương.
tác giả (phải) và chủ quán là anh chị Hoàng (bán hàng ăn, cùng sửa xe đạp) thân quen, buổi sáng ghé thăm chợ quê Sơn Mỹ trước ngày rời quê hương 21/7/1995. Người viết không quên tấm lòng anh chị Hoàng hay mua giúp củi của người viết. Hình như trong lòng anh chị hào sảng thương về hoàn cảnh của tác giả hay nói cho đúng ra là những người lính VNCH không còn mạch sống
Rừng Sơn Mỹ lúc này cũng gần biển đó là những thuận lợi cho người nào vừa làm hai nghề một là ngư dân hai là nông dân hay tiều phu phá rừng làm rẫy.
Kể dông dài với quý bạn thế nó không ăn nhập gì với cái tiêu đề người viết làm tựa ở đầu bài?
Rừng Biển Rẫy Củi đâu có liên quan gì chuyện "cà phê cà pháo" thế kia?
Có một tí xíu liên quan, thưa quý bạn.
Chuyện là vậy:
Tuy mang cái kiếp nông dân nhưng mọi buổi sáng sớm trước khi vào rẫy tôi thường ghé chợ uống một ly cà phê mới được. Cái 'chất' thị thành vẫn còn trong người, nói cho đúng tánh ghiền cà phê (cũng như ghiền thuốc Lào vào thời gian này) tôi không thể nào bỏ được?
Có một ngày vợ chồng anh Quang mới nói thiệt với tôi rằng :
" Chú Phúc à, vợ chồng tui bắt đầu để ý vì chuyện ni hắn lặp lui lặp tới phải nói là 7 hay 8 lần chớ không phải 1 hay 2 lần mô"
-Chuyện ra răng vậy eng chị?
Anh chủ quán mới kể rõ sự tình:
-Tui để ý ngày mô mà eng tới uống mở hàng là ngày nớ khách đôn (g) dữ lắm, bán được năm bảy chục ngàn luôn. Bảy tám lần như rứa mới lạ chớ?
-A té ra là rứa à eng?
Tôi vừa ngạc nhiên vừa hãnh diện cho cái "vía hao tiền" của mình.
-Thôi bựa ni mồng một đầu tháng eng nhớ đừng quên tới uống cà phê quán tui nghe?
Tôi "dạ dạ" cho vừa lòng với vợ chồng chủ quán.
Số uống cà phê là vậy đó. Có người tin cái 'vía' tôi đi vào thì cà phê ngày đó phát đạt hơn thêm đó là niềm hãnh diện cho bản thân người viết nhưng lại hao cái túi tiền gia đình- vợ con?
Tôi tạm để hình ảnh đám rừng của núi Bể, núi Đất hay những nhát rìu, nhát rựa ê nhức hai bàn tay vào quên lãng để sống cho riêng mình trong khoảng thời gian hiếm hoi, quý báu. Mặt trời vừa lên chào đón một ngày mới, chút nào hứng khởi từ giọt cà phê đắng cùng khói thuốc thơm nồng như thấm sâu vào huyết quản giúp tôi quên đi thực tại. Dù sao những phút giây hưởng thụ đó không thể kéo dài hơn nữa. Trách nhiệm cùng bổn phận của người chồng, người cha phải trở về.
Đã ba mươi năm rời xa một vùng quê mang tên Sơn Mỹ, tôi vẫn mong có ngày trở lại chốn xưa để đi tìm một vài dấu tích cũ nào đó. Mọi thứ chắc chắn đã đổi thay, sẽ không còn những cái quán nghèo như xưa nữa. Chúng đã khuất dần trong kỷ niệm chẳng khác chi mấy ngụm khói thuốc jet ngày đó lảng đảng bay cao. Thế nhưng khi về, người viết lại đổi ý do tôi biết rằng khó mà tìm lại một không gian như xưa nữa. Thực tại với nền kinh tế thị trường mọi nơi đều thay đổi hoàn toàn. Tôi khó tìm lại góc bàn ọp ẹp năm xưa, một không gian tĩnh lặng bên ly cà phê rẻ tiền và nhất là chẳng còn một “hoa sứ bơ vơ” nào để ngắm nữa. Về lại phố thị La Gi hay bất cứ nơi nào khi nói đến cà phê người ta nghĩ đến những hàng quán đông rộn con người, xe cộ ồn ào chạy ngược xuôi, ánh đèn mờ ảo và uống chỉ là cái “mốt cà phê” thời nay mà thôi? Biết thế nên người viết chẳng còn nhu cầu nào về cà phê nữa?
Thật vậy, thời nay khó lòng sống lại với tâm trạng giống với ngày trước. Nếu giờ tôi có đi uống cà phê, hay được ngồi vào vị trí ngày xưa tôi từng ngồi đợi giọt cà phê rơi, (nhưng chỉ là ảo tưởng thôi) chắc chắn tôi sẽ không bao giờ tìm lại được tâm trạng như xưa được nữa. Tôi sẽ không bao giờ có được thứ cảm giác y trước, thời gian ngồi trong cái quán cà phê lợp tranh rồi ngắm đôi, ba hoa sứ như bơ vơ rơi rụng cùng thưởng thức giọng ca "não nùng, sướt mướt" phát ra từ cái máy cassette màu đen. Đối diện là cái bàn gỗ ọp ẹp có tôi ngồi lắng hồn trong tiếng hát, bên ly cà phê hiếm hoi cùng khói thuốc từng giúp tôi (hay bao người khác cùng hoàn cảnh) có một khoảnh khắc nào đó quên đi thực tại, lâng lâng bay bổng tận đâu đâu. Tôi cứ tạm cho đó là những phút giây riêng tư được phiêu du chốn "bồng lai tiên cảnh' ảo huyền nào đó trước khi trở lại với thực tế đắng cay./.
Đinh trọng Phúc
tái đăng 12/2/2026 ngày cận tết Bính Ngọ San Jose USA
No comments:
Post a Comment