Mẹ ơi trong thời chinh chiến
Bao mùa xuân con chẳng về nhà
Thanh bình chưa kịp vui cùng mẹ
Lại đành xa cách quê hương ...(Nhạc)
ĐƯỜNG NGÔ TẤT TỐ
chân dung cụ Ngô Tất Tố (1893-1954)
Về thăm xóm cũ Cam Bình thôn, Xã mới Tân Phước người viết khá mừng khi con đường nhỏ trước nhà ba mạ năm xưa nay được đổ nhựa và mang tên nhà văn nhà báo nổi tiếng thời kỳ mở đầu nền văn học mới của VN đó là cụ Ngô tất Tố. Dù sao con đường không mang "ông kèo bà cột" nào đó trong bưng, trong rừng, chẳng có ai biết là tốt.
Tác giả cũng xin đăng lại hình ảnh ngày cưới của mình 1/1/1983 để dẫn chứng. Có đường mới trải nhựa, sáng sáng đi bộ thoải mái ra tận biển cùng lúc "xe nổ xe con" chạy ra tận biển khiến bà con trong xóm ai cũng phải hi sinh phần đất trước sân dành cho con đường mới. Nghĩ cho cùng có mất đất nhưng xóm có được con đường trải nhựa, đó là lợi ích chung nên chẳng nghe ai phiền hà gì? Ngẫm lại, chắc hẳn chưa ai quên đất đai là "tài sản nhân dân" đó mà!?
Lần về này vào đầu tháng 2/2026 người viết không có dịp một mình thư thả như trong tấm hình 2017. Hôm nay sau chín năm trời, đứa em trai út đã xây xong ngôi nhà mới. Căn nhà kỷ niệm nay đã tháo dỡ, trở thành vườn tược. Dù có tiếc gì hay không, tôi phải chấp nhận sự đổi thay là "luật đời" đâu cũng thế, ai cũng vậy, buồn làm chi nữa!
người viết và mẹ già 2017
Từ 2017 đến nay, đúng 9 năm sau tôi mới trở lại xóm xưa. Từ giã mẹ già năm đó, tôi mang theo nỗi buồn qua lại San Jose do trí nhớ mạ tôi hoàn toàn mất hẳn. Hôm chia tay, Mạ cứ nắm tay tôi, cứ cho tôi là "anh cán bộ" nào đó? Mạ còn chỉ lên hướng Chồm Chồm- cái nghĩa trang của Thôn:
-Eng cho tôi về nhà đi eng?! nhà tui trên nớ tề...
Ban ngày người viết ra quán anh Cao chị Liên mua quạt máy mua cái chùi nền nhà ...nửa đêm tôi tự mình chùi nền phòng cho mẹ mà không cầm được giọt nước mắt, trong lòng dâng lên nỗi buồn khó tả!
Rồi vợ chồng phải về lại Mỹ, thì trận Đại Dịch COVID ập đến rồi tin Mạ qua đời ngày đầu năm tết 2021 nhưng con lại không về được
Cứ nhớ năm 2017, được về bên mạ, còn mạ thì còn nhưng chỉ còn hình dáng một mẹ già không còn trí nhớ. Những buổi ngồi một mình trước mái nhà cũ kỹ ngồi ngó vườn xưa lòng con lại nhớ bóng cha. Dưới mái hiên này khi cha còn tại thế, người hay lặng ngồi nhớ về quê Truồi ngoài nớ. Hôm nay, cây phượng vĩ năm xưa của Ba cũng không còn nữa! Dấu tích và kỷ niệm lần lượt phai nhòa, tất cả đều lần lượt "rũ áo" ra đi theo người "muôn năm cũ"?! Thời gian vẫn lạnh lùng trôi, còn sức thì còn về. Chẳng ai hẹn trước gì cả, nhưng cái não trạng của "buồn vắng, chia xa, nhạt nhòa, lạnh lẽo" nó cứ đeo đẳng trong tâm não nhưng ai có tâm hồn hoài cố mà thôi.
***
Người kể có vài ngày về ngủ lại ngôi nhà xưa nay vắng bóng mạ. Tôi chỉ còn sáng chiều thắp vài nén nhang tưởng niệm. Song thân nay đã về với người "muôn năm cũ" hình ảnh trên bàn thờ như lặng lẽ hướng "nhìn" tôi?!
Sinh ký tử quy luật đời đành vậy nhưng lòng tôi cảm thấy buồn làm sao?!
Tôi ra hông nhà cũ thăm cái giếng kỷ niệm. Mặc dù thôn xóm nay đã có nước máy nhưng vợ chồng em trai tôi vẫn biết ý anh cả, nên giữ cái giếng này dành cho kỷ niệm gia đình. Một ngày sau năm 1983 vợ tôi lúc đã làm dâu họ Đinh ban ngày đi dạy từ trên dốc Tân Sơn về chợt thấy cái ống cống thời trước ai đào để lại liền báo cho chồng hay. Tôi và người em kế liền tức tốc lên dốc, dù nặng bao nhiêu cũng gắng mà gánh về nhà làm ra cái giếng trong vườn.
Năm 2017 tôi có viết về cái giếng con này
một thứ tôi tự xem nó là "di tích" cho chút tâm tình hướng về ngày cũ đó là cái giếng cũ bên hông vườn. Ngày đó, vợ tôi từ trên dốc Tân Sơn đi dạy học về thấy được cái ống cống xi măng, về đến nhà liền cho tôi hay. Quá mừng hai anh em tôi liền hộc tốc lên dốc gánh về. Cả nhà nhờ vào cái giếng này để lấy nước rửa ráy không uống được. Nước uống thì gánh xóm trên. Xóm tôi ở có thể không bao giờ quên ơn cái giếng nhà Dì Rợ. Nhà Dì Rợ sát chân dốc Tân Sơn nên mạch nước uống vừa trong vừa sạch.
Giờ xóm thôn đang có nước máy. Những người gánh nước thuê nay đà mất việc. Cái việc gánh nước uống cho bà con trong xóm cũng kiếm đôi ba lon gạo trong ngày...
Cái giếng lúc đó chẳng có thành chỉ ngồi vói tay xuống múc...nhưng cũng giúp cho mạ hàng ngày có nước. Nhớ cái giếng rồi nhớ thím Hùng Tranh nhà ở đối diện người hay gánh nước nhà Dì Rợ như đã viết trên. Chú Hùng đã mất, thím Hùng còn, thím mừng do tôi còn nhớ đến thím và vừa tặng thím một ít tiền tiêu tết.
Nay mạ tôi khuất bóng rồi, cảnh vườn xưa trở nên vắng lặng. Mấy cây dừa gốc đào lộn hột nay cũng "đội nón" ra đi theo nạn sâu rầy đục phá.
Sau cái giếng cũ vườn em trai nay có cây khế ngọt. Tôi hái vài trái bỏ vào dĩa xem chơi cùng ăn thử cho vui miệng. Khế tại San Jose xem chừng khó trồng, trong siêu thị giá khá đắt
con đường Nguyễn Du ra biển Cam Bình bên nhà bà xã người viết nó cũng song song với Ngô tất Tố cùng ra biển
hai bên con đường Ngô tất Tố này ruộng vườn tốt tươi ngăn nắp thửa vườn khác ngày xưa là những bãi cát trắng phai màu
chụp cho vợ 1 pô nhà ai bên đường Ngô tất Tố
================
MỪNG CHO VIỆC XÓM
so sánh với hình cũ chụp năm 2017 người viết từng viết về cái miếu trong xóm chín năm trước...
Còn may có những thứ còn sót lại trong nhiều đổi thay đó. Về xóm nhà ba mẹ tôi, Cây Sanh (Xanh) trong xóm tôi vẫn còn. Hơn hai mươi năm xa vắng, nay cây sanh ra dáng cổ thụ xứng đáng có một miếu mạo to lớn dưới mấy tàng cây xanh ngắt. Nhưng người xóm cũ nay mỗi lúc mỗi vắng, các bậc trưởng thượng lần lượt "quy tiên". Rồi hình ảnh "hương tàn bàn lạnh" dưới gốc quả thật làm lòng tôi se lại. Mấy lứa thanh niên hồi đó, nhỏ hơn tôi nay đã quá tứ tuần, ngũ thập, làm ông bà nội ngoại cả rồi! Tôi rất có ý muốn khuyên các em này hãy thành lập làm sao có một "ban trị sự việc xóm việc làng" cùng sự đóng góp nhang khói của trong xóm, duy trì cho được "XUÂN THU NHỊ KỲ" , cốt giữ cho được cái vẻ tôn nghiêm dưới cây sanh kỷ niệm, sau là níu kéo cho được "giềng mối xóm làng" -sợi dây thân tình càng lâu chừng nào càng quý chừng đó? (trích 2017)
và Hình dưới là năm 2026
Nay em trai người viết cho hay việc trong xóm lo XUÂN THU NHỊ KỲ đã có người gánh vác. Trong xóm ai cũng đóng góp, sơn sửa cái am trong xóm dưới gốc cây sanh càng ngày càng phủ bóng xanh mát tán càng lúc càng tỏa rộng. Lòng tôi thật mừng vội vào khấn vái và xin chụp hai tấm hình làm kỷ niệm. Chuyện tâm linh ai có tin có lành. Người viết có nhắc nhở em trai, chú Trực, rằng đóng góp năm nay việc xóm " năm nay anh xin đóng góp"...
Còn gì nữa để viết vài dòng tâm sự năm nay khi chỉ ba bốn ngày về vội. Bận việc tại SG đã ngốn hết hai vợ chồng tôi tới hai tuần lễ rồi!? Về xóm xưa Cam Bình chỉ non một tuần, hai vợ chồng phải lên lại SG và về lại San Jose do con cháu đang đợi bên kia?!
Nghĩ lại, cuộc đời này ai cũng giống nhau. Ngày xưa cha mẹ sinh chúng ta ra. Ngày thơ dại lúc đầu anh em cùng chung mái nhà, Những ngày nhỏ dại anh em chung sống được cha mẹ nuôi dưỡng cho đến lúc khôn lớn rồi ai cũng có một mái gia đình riêng biệt. Hình dung lại chẳng khác chi hình ảnh bầy gà con mới nở ngày đầu còn chung nhau núp bóng dưới đôi cánh ấm áp của mẹ gà cho đến khi khôn lớn, sau này mỗi đứa một nơi...
BUỒN CHO CÁI CHỢ TÂN PHƯỚC
Cái chợ mang tên mới Tân Phước trên nền cũ của chợ Cam Bình xưa nay hình như "co rúm" lại do bán buôn ế ẩm. Trong đình mới xây chỉ còn vài ba sạp hàng. Người em dâu tên Lê thị Hòa do bao lâu nay bán nghề "mắm dưa" nên khi nào cũng đắt hàng do dưa mắm bà con trong xóm khi mô cũng cần trong bữa ăn dân dã cả.
Hình ảnh bán buôn tấp nập xưa nay không còn nên khoảng 11 giờ trưa là chợ bắt đầu vãn. Hình hai anh em Dượng Phẩm chồng em Đinh thị Tâm nay vô thăm và ăn tiệc đoàn tụ tại nhà của em vợ là Trần thiên Lâm vội ra chụp chung kỷ niệm bức hình trước chợ Tân Phước.
Tưởng cũng cần nhắc lại người viết 10 năm trước có viết trong bài "Cam Bình ngôi Chợ Mất Tên" có lần mong trên nên giữ lại HAI CHỮ CAM BÌNH nhưng chỉ là mong ước bất thành mà thôi. Họ (trên) chỉ nghĩ đến quyền hành có ai quan tâm gì đến Tâm Tình người dân Quảng Trị từng ra đi với bao nỗi u hoài bất tận. Cam Bình hay Bình Long Cam Lộ những lưu dân trong một thời chinh chiến cũ nay bao thế hệ đó đã nắm tay ra đi về trời miên viễn. Chỉ hai chữ thôi nhưng đó là tấm lòng hào sảng bao dung cho con cháu người Bình Long Quảng Trị một chút gì gọi là Kỷ niệm hay Hoài Cảm xa xưa nói rộng ra một ít đó là chút lịch sử cỏn con của người dân một thời lưu hương thất sở
Đáng buồn thay chỉ là ước mong bất toại!?
KẾT
Dù sao, thời gian ít ỏi lại có những giá trị của hiếm hoi ít ỏi. Thời gian thừa mứa quá lại phát sinh ra những chuyện không hay?
Phải thế không quý bạn?
Tuy nhiên chúng ta nên nhìn về quê hương là những gì bao trùm lên tất cả.
Chế độ quyền uy cao ngất chỉ là giai đoạn hay tạm thời chỉ có quê hương và đất nước hay dân tộc mới là câu chuyện của ngàn năm đất tổ mà thôi.
Đinh trọng Phúc
ngày 30 tết Bính Ngọ
San Jose 16/2/2026
No comments:
Post a Comment