MỘT THỜI XE THAN

 

XE THAN THỜI BAO CẤP THẬP NIÊN 1980

    Tết sắp về rồi. Trên mọi nẻo đường quê hương đồng nghĩa với điệp khúc "năm hết tết đến" cùng hình ảnh lo chạy đáo đôn làm sao có một ngày xuân đầy đủ?! Công nhân học sinh có ngày về quê ăn tết, bỏ bao ngày làm việc quần quật hay học bù đầu trên thành đô hoa lệ.

Về quê đó là lúc ta nghĩ về phương tiện tức là xe cộ. Nói sao chăng nữa, phương tiện ngày nay trên quê nhà quá đầy đủ, dư dật, thừa cung hơn cầu. Không cần nhấc phôn như mấy năm trước, bà con ta chỉ "bấm bấm" hay "chọt chọt" vào cái Iphone mới tinh cũng có xe tới cửa đón mình. Nếu có tới bến xe thì cũng ngồi thoải mái trên hàng ghế nệm êm ru!

            XE THAN- một thời hừng hực nóng 

Ăn tết hay đi lại thời nay sao nghĩ mà thương về cái năm "mồ ma bao cấp"; nói tới hai chữ ĐI LẠI bà con mình "vạn bất đắc dĩ" mới đụng vào.

Khổ ơi là khổ cho cái vé xe!

Ba bốn giờ sáng đã chầu chực tại bến xe rồi. Tờ mờ sáng bắt đầu chen nhau mua vé. Nhưng chỉ vài ba người đầu thôi. Hết ưu tiên một ưu tiên hai đến dân thì HẾT VÉ?

Hết Vé là hình ảnh "vạn cổ sầu" đó là lúc tiếng lòng của người dân nghèo bắt đầu ca "mấy câu vọng cổ" nhằm than thân trách phận. Thiếu xe hay thiếu xăng dầu đưa đến tình trạng cho hàng loạt chiếc xe tư nhân thời trước 1975 bắt đầu bị 'Cải tiến' hay 'biên chế' vào 'chế độ CHẠY THAN'? Chủ xe đã vào Hợp Tác, vào xong mà không Chạy Than thì chạy cái gì đây!?

Cả nước đang 'đi lên phấn đấu' từ lương thực đến nhiên liệu. Xăng nhớt cần gì? 

Ta có biết bao nhiêu là rừng tha hồ dùng 'THAN CHẠY MÁY"? 

Rừng vàng biển bạc mà!

Tội nghiệp thay cho những chiếc xe than chạy 'cà rịch -cà tang' trên bao nẻo đường thiên lý của quê hương ta. Thỉnh thoảng xe dừng thằng lơ xe chạy xuống ruộng múc nước đổ lên cái thùng cao trên mui xe giúp mát máy. Xong, hắn lại chạy lui phía sau đổ thêm than, tay lấy cái que sắt dài xoi  nghe "thùng thục" vào cái thùng than nóng hừng hực phía sau.

Rồi chúng ta lại nhớ mà thương cho bà con - ai hết chỗ trong xe đành phải bu (hay bám) phía sau, vừa mõi tay vừa chịu đựng hơi nóng từ cái thùng than quái ác kia! Tuy đu hay bám lắc lư trên con đường "thiên lý" nhưng chẳng có ai dám bỏ cuộc? Bỏ cuộc thì làm sao về được nhà? Tấm thân người có được trên chuyến xe than dù gian nan cách mấy cũng "cầu trời khấn phật" cho xe "đi đến nơi về đến chốn" là may mắn cùng mừng khấp khởi rồi; chẳng có ai biết thế nào là tâm lý chê bai hay coi thường chiếc xe than cả!

Ôi xe than nhớ mãi một thời! Người viết lại miên man nhớ về hình ảnh cha mình ngày đó. Có việc đi xa, Ông lo chuẩn bị bao thứ linh tinh từ chiều hôm trước. Do sợ quên, thân phụ tôi đã soạn sẵn nhiều thứ đặt gọn trên cái bàn trà ọp ẹp... nào bình thuốc lào, nào cái ví giấy tờ nào cái bị lác đựng mấy món quà cho con cháu...

Mới một hai giờ sáng, người cha đã dậy trước rồi. Lúc tiếng gà đầu thôn eo óc gáy canh ba canh tư cùng tiếng lao xao của đoàn người gánh than từ trên dốc gánh xuống đó là lúc cha tôi vội vàng  "khăn gói" bước ra hoà nhập với họ để về bến xe nơi phố thị. Người cha già cuốc bộ về đến bến xe phải mất hơn một tiếng đồng hồ. Nơi đó có mấy chiếc xe than đang im lìm 'ngủ' trong đêm. Tờ mờ sáng xe than sẽ thức dậy đốt lò; nó sẽ tiếp tục 'cà rịch cà tang' trên con đường quê hương chuyên chở đám dân nghèo.

xe sang hiện đại thời nay 

Bạn ơi! thời này chúng ta đang tận hưởng sự thoải mái với xe cộ khi đi lại đó đây; đó là lúc dựa lưng vào thành ghế chiếc xe du lịch đời mới, có máy lạnh, chạy êm ru. Hi vọng sẽ có một thoáng giây nào đó chúng mình nhớ lại một thời HỪNG HỰC XE THAN, gian nan trên con đường gió cát quê nhà mà  thấy thương về ngày tháng cũ./.

Đinh trọng Phúc 

GÓC CHỢ QUÊ

Ɲắng vàng ơi
Hãу xuống chậm thôi
Ở đó mẹ tôi còn ngồi... (Nhạc )

    Trời đông tháng giá đang về sau nhiều trận lụt dữ dội phủ chụp miền trung. Bao cơn nước lũ ghê hồn đã cuốn phăng đi bao nguồn hi vọng từng đơm mầm sau gần một năm làm lụng cực nhọc trên miền đất khổ, trên đôi vai gầy của người dân nghèo quê hương. 

Ông trời lại trở về với "điệp khúc" buồn rầu như xưa; đó là giá lạnh cùng tứ bề thiếu thốn.

Đúng thế đông lạnh đang về trên dãi đất miền trung hay trên "chiếc đòn gánh" mãi mãi oằn vai gánh nặng hai miền giữa một quê hương hình cong chữ S.

Lạ làm răng? Bao thập niên trôi qua rồi, đã thế kỷ 21 rồi nhưng hình ảnh góc chợ quê hương vẫn vậy.

Những chiếc ni lon che mưa gọn nhẹ. Gio bay phần phật gần như che hết cái trẹt hàng đơn sơ của một này mùa đông của cái góc chợ nghèo quê miềng. 

Tiền nào của đó, mấy mẹt hàng đơn sơ "gầy guộc" lại dành cho khách mua tiền bạc cầm tay cũng "ốm o" không kém. Có nhiều tiền ư? cũng chẳng có gì để mua ở góc chợ quê nghèo?

Chút ruốc, chút bột ngọt, bó rau "còm cõi" bó vội đã vội hết tiền. Nải chuối từ góc vườn nào đó, cũng "nhỏ thó ốm o" lại được đem ra nét "rón rén" bày lên trên miếng ni lon cầu có khách mua cho được đồng nào hay đồng đó.

Chợ Nhà Quê hay Chợ Nhà Nghèo vẫn dệt mãi khúc trầm ca thật buồn nơi bao thôn nghèo miền trung, muôn đời kiếm ăn chật vật.

Đông về rồi đó. Màn mưa ngày tiếp ngày sẽ lê thê buông rèm trong khí trời lạnh giá. Lúc này đây mấy thúng khoai khô hay sắn lát bắt đầu thay dần cho hạt gạo quí báu trong mùa Giáp Hột.

Giáp Hột về, lúc ruộng đồng chỉ còn màn nước loang loáng lan xa và vài con nhạn loáng thoáng bay ngang cùng vài chú diệc chú cò đứng bơ vơ bên bờ nước lạnh...

Con người ta vẫn gắng ra góc chợ nhà quê, gặp o gặp mệ nói năng với nhau vài ba tiếng cho ấm lòng. Chút tiền đi chợ đã nằm gọn trong cái bao ni lon mỏng dính, tòn ten trên tay rồi tất tả ra về. 

Mưa dầm sắp xuống, chút bán chút che khách hàng vẫn o đầu thôn, ả dưới xóm chẳng ai lạ cả. Bữa cơm chiều đạm bạc và mùa đông này lại càng thiếu hơn do lũ hành mới dứt. 

Mẹ ngồi chiều qua chiều qua

Mắt buồn mắt buồn bao la

Ϲòn chần chờ chi người ơi

Mua giùm chút tàn úa mà...(Nhạc)

Đông về là lúc tết sắp đến rồi đây. Góc chợ quê vẫn không biết làm sao gầy dựng được quán hàng cho tháng chạp tới nơi? Người làng cũng chẳng biết lấy tiền mô ra khi làm ăn càng lúc càng khó, lương công nhân trên tỉnh con cháu chưa gửi về cho, nghe đâu tiền tết năm ni không chộ?

Đó là chút tâm tư nhưng buồn làm sao của người mua kẻ bán, lác đác bên góc chợ làng.

Đó cũng là hình ảnh bao đời của miền trung khó khăn cực khổ, nắng cháy da mưa dầm thúi đất.

Lúc này tại các thành phố lớn miền trung bắt đầu lấy lại bộ mặt phố phường. Còi xe huyên náo con người ta dập dìu tấp nập.

Nhưng ở góc chợ quê, trên muôn nẻo đường quê nghèo miền trung, o bán mớ hàng đang dõi mắt chờ ai mua bên trẹt hàng lác đác. Mệ còn ngồi đó chờ ai mua cho nải chuối héo hon. 

Trên con đường vô làng, dáng mạ bước lom khom. Mạ tất tả về nhà lo nồi cơm hấp sắn. Lụt đến lụt lại đi mẹ vẫn cười tươi sau cơn lũ dữ.

 Khi nước đã đi thì hi vọng lại về./.

Đinh trọng Phúc 

cảm hứng tức thời từ hình ảnh FB

Chiều 17/12/2025 

CHÚT TÂM TÌNH VỀ MẤY LOÀI HOA DẠI NGÀY XƯA

   

 Người viết nhớ có lần nhắc (hay viết) về một loài hoa, "hoa dại" thôi nhưng vẫn làm bạn hữu đồng môn trên mạng bàn tán khá nhiều.

Trước hết là chuyện về bông ngũ sắc, đó là cách gọi "văn hoa" một ít. Bình dân hơn một ít thì gọi là "tiêu hoang". Có vài tên cho thứ bông này. Nhưng đó là quá khứ xa xưa của lũ con nít chúng tôi, một thời Quảng Trị.

Rồi bạn bè nói cách ăn nó ra sao? Có người thì nhắc lại chuyện 'hút' mật loài hoa này rồi khen ngọt và thanh. Khi hoa nở rộ ngứt từng cánh rồi hút ở đằng sau chất nước ngòn ngọt hiếm hoi nhưng ngọt thanh. Thật ra giữa đồng hoang cỏ dại có gì hơn nó? Có bạn vừa nhắc lại cái tên là tiêu hoang (không phải là tiêu pha hoang phí) nhưng cái tên tiêu hoang này được bạn đó cho hết vào miệng phun phì phì mà thôi không ngọt ngào thanh tao như hút nó lúc hoa hoang nở rộ.

Chuyện đáng nói là loài ngũ sắc, tiêu hoang gì qua xứ Mỹ này đều thấy người ta bày bán một cách trịnh trọng. Giá nó lại không rẻ mới là chuyện đáng ngạc nhiên!?

bạn bè mua hoa này ở Mỹ

bạn bè và sim hoa

Cho đến Sài Gòn người ta dùng làm cảnh cho mọi nơi tư gia công sở. Thế là Tiêu Hoang đã có thế đứng và phẩm vị trong giới yêu hoa.

A! té ra cuộc đời này cũng có nhiều chuyện 'đổi đời' ngay cả loài hoa hoang dại không đáng xu nào vào thời xa lắc xa lơ nói cho 'cường điệu' một chút là vào thưở "hồng hoang tuổi nhỏ' của ngoại ô QT. Lớp con nít thời đó tha hồ rong chơi vui thích biết chừng nào!

Lại nữa! người viết nghe đâu ở Sài Gòn người ta lại bày bán loài hoa ngũ sắc này mới là chuyện lạ đời thêm hơn?!

hoa mua nhà bạn tôi hình trên, một thời hoang dại nay cũng có chỗ đứng trong thế giới yêu hoa.

Phải vậy chứ! ai giàu ba họ ai khó ba đời?

 Nay vài  loài "hoa thượng lưu" hay "quý phái" bắt đầu nhường bước cho những loài hoa dân dã và ngay cả những thứ còn "hoang dại hơn cả dân dã" nay có dịp đổi đời, nếu không muốn nói cho bình dân một ít thì tạm gọi đó là "lên hương". Cuộc đời này từ người cho đến cảnh vật phải có lúc "đổi đời" cho cảnh quan thêm phần mới lạ cùng háo hức hơn thêm. 

Hoa bình thường xưa nay người ta hay ca tụng, khen ngợi lâu đời quá rồi cũng quen mắt lại trở thành bình thường trong mắt người thưởng ngoạn. Lúc này đây, hoa dại từ cái gốc "hương đồng cỏ nội" mới có dịp lọt vào "mắt xanh" của giới yêu hoa. Những loài hoa dại, một thời thật bình thường trên mọi nẻo đường quê sẽ có những nàng hoa dại may mắn được chọn chẳng khác gì đôi hài trong truyện Tấm Cám xa xưa. Những hoàng tử yêu hoa từ thành phố xa hoa tráng lệ sẽ ghé mắt vào đôi chân của "nàng hoa tên Tấm" trước tiên. 

Giờ là nàng hoa Mua trước tiên hóa thân thành nàng Tấm trong giới yêu hoa hay là nàng Hoa Ngũ Sắc và nhiều nàng hoa đồng nội nữa sẽ lần lượt ướm đôi giày huyền thoại ngày xưa? 

          ngày xưa Quảng Trị có những đồi hoa sim lan xa như tận chân trời ...

Như thế, công bằng mà nói thì đâu phải hoa ngũ sắc như người viết trình bày đâu? Ngay cả hoa sim trâu lại biến tên thành hoa Mua nay cũng được người đời nâng niu trồng trong các chậu. Ôi một thời sim trâu, cái tên thời con nít tôi còn nhớ được, lúc đó không ai thèm ngó ngoài trừ sim thường. Sim trâu còn có cái tên khác nữa? Sau khi tìm tòi người viết mới biên thêm rằng...Sim không ăn được đó chúng ta còn gọi là "SIM MUA". Cây sim mua cũng có trái, nhưng thô ráp, không chín ngọt như sim thường, chỉ được một điều: sắc hoa mua màu E ẤP DỊU DÀNG xen kẻ với những lùm sim hoa trái ken nhau dưới một bầu trời mây gió thênh thang, hoang dại.

Từ những loài hoa dại cho đên các loài cây dại rồi đến các sinh vật hoang dại vào thời này đều có 'đẳng cấp' hết thảy.

Có thể đây không là chuyện lạ do nó là luật đời (hay chuyện đời). Nhưng có cái đáng nói do thời này ta khó tìm lại thú vui hồn nhiên của lớp tuổi thơ ngày cũ? Khó lòng có được trong một xã hội mọi thứ đều bị 'quy hoạch' ra tiền như hôm nay.

Ngày xưa từng có một lớp tuổi nhỏ dễ dàng tìm ra nhiều niềm vui thơ dại. Chỉ một bụi hoa hoang dã bên đường, một ít cành cây, khóm lá không mất tiền mua cũng đủ vui thích, thỏa mãn.  Đó là tháng ngày, tâm hồn con nít kể cả người lớn dễ dàng hòa điệu với thiên nhiên, không đòi hỏi giá trị và điều kiện tiền bạc, giàu nghèo... Mây gió cùng hương đồng cỏ nội cùng với tuổi thơ áng chừng như cùng nhau "hợp tấu" làm nên khúc giao hưởng tự nhiên chất phác, hồn nhiên biết chừng nào./.

đinh trọng phúc

tái edit 16/12/2025

NỖI LÒNG TRẦN QUẢNG LƯỢNG (4)

 

ANH HÀO ĐẾN THĂM NHÀ  11/ 2025

Động Đền Hàm Tân một thời "SẬP SÈNG" trống đờn...

 

Chợ Cam Bình, cũng như cái trường mang tên Cam Phú 

gần đó nay đã cày đi để xây Uỷ Ban Xã Tân Phước chợ Cam Bình ngày nay khách vắng dần nên càng lúc càng thu hẹp lại. Chỗ mua bán trao đổi nông phẩm rộng trước chợ nay chẳng còn. 

Lác đác một hai anh xe ôm uể oải ngồi đợi khách

( hình Trần thiên Khải , Cam Bình )..update 27/7/2018 

Sang năm 2018 khu chợ cũ này đang bị đập phá để xây lại Tuy còn giữ nguyên vị trí và cái đình chợ nhưng hình ảnh sẽ khác xưa sau khi làm xong. Những ngôi nhà quanh chợ vẫn tiếp tục xây mới trong đó có nhà mới của Đinh Hữu Thư và một số nhà đã xây mới những năm gần đây

                

chúc mừng nhà mới của chú Đinh Hữu Thư 
2018

Con đường tỉnh lộ đi qua chợ Cam Bình được tu bổ nhiều lần. Bao lớp đất đỏ từ xa chở về đắp dần cho đến Bình Châu. Bộ mặt ngôi chợ từ đó thay đổi.Vài ba quán cà phê-  quán chú Thậm, chú Thư. Tiệm chụp hình, thuốc tây như của chú Nho, tiệm bán đồ xây dựng Sáu Huế, Tiệm Tạp Hoá Cao Liên, đại bài gạo Lâm Tín  cũng theo nhau mọc lên...

Một quá khứ chồng chất với bao kỷ niệm đói nghèo chật vật của bà con xóm giềng của bao người than quen bằng hữu hay cố cựu đồng hương với nhau. Thời gian càng qua mau, những người thôn cũ theo từng hoàn cảnh ra đi tìm cuộc sống,  nay dần dà xa cách. 

 ĐỘI BÓNG CAM BÌNH trước năm 1995
trước quán cà phê chú Thậm (qua đời  năm 2017). Ở giữa là bác Lê v Linh ( đảng viên về hưu đã qua đời 2000)+ Anh Thành làm cho Xã Tân Thiện & lớp trẻ xung quanh nay đã khá tuổi con cái đùm đề 

người Cam Bình không quên Ban Nhạc Đinh Hữu Thư có mặt trong xóm đã lâu ghi nhớ một thời 'sập sèng' cho đám cưới hay tiệc liên hoan (hình liên hoan lên đường của gia đình DHL 21/7/1995)

 Mịt mù xa trong nhiều kỷ niệm khó quên của người  Cam Bình, Thanh Linh, Tân Sơn hay Sơn Mỹ đó có ghi lại trong ký ức cố cựu là âm thanh sập sèng của những ban nhạc 'cây nhà lá vườn" quanh chợ Cam Bình

===================================


Đúng như 'rứa'! thôn tui một thời "SẬP SÈNG" trống đờn và những tiếng hát địa phương giúp vui đám cưới trong làng. Giờ hình  ảnh đó đã qua rồi. Những ban nhạc và bàn ghế cho thuê dịch vụ này “xếp vó” kiếm chi ra tiền? đành bỏ vào góc nhà cất làm kỷ niệm.

Thiên hạ đám cưới thi nhau thuê nhà hàng mới ‘hách’, cuối cùng dưới thành phố càng giàu, người thôn ta đành THẤT NGHIỆP!

Mấy ông ‘phó nhòm’ xưa cũng mất việc lây? Vô lý cứ ở mãi trong làng? đành 'bye bye'
thôn cũ cất bước 'giang hồ' đi về thành phố.

Âm thanh vui vẻ xóm làng ngày xưa đó cứ mỗi đám cưới là đêm về nghe tiếng trống - đàn "SẬP SÈNG" từ  dốc Tân SƠn theo gió vọng xuống hay dưới Thôn 1 Thanh Linh vang lên nghe vui sao trong lòng! Nay chẳng còn ai ở lại. 

 khách cà phê tấp nập tại Đá Dựng La Gi 1/2017

Mấy quán cà phê vắng khách, đìu hiu ... những chiếc xe vụt qua ...khách cà phê cũng thuận đường ‘vù về’ tận LaGi thuởng thức ‘cà phê đèn mờ’...Làm ăn mỗi lúc mỗi khó! kẻ ăn không hết, người mần chẳng ra?

            ngày 30 tết Ất Tỵ 1994 chợ xưa Cam Binh

 Chuyện đời thay đổi-đổi thay là rứa! "Buồn làm chi em"? ngoại trừ cái buồn là những khuôn mặt thân quen thôn cũ, làng xưa nay mỗi lúc mỗi xa, càng ngày càng vắng, khó có cơ hội đoàn viên hội ngộ?!

Đôi lúc người viết ngồi trước bàn phím, cố gắng hình dung bao âm thanh, hình ảnh xa xưa, một thời nhọc nhằn gian khổ... Thiên hạ thời ni, đa phần "lên đời", ô tô con, xế nổ dập dìu lui tới, phố phường chen chúc bát nháo người xe. Nay còn ai nhớ lại cái thời đó mô? Ai cũng muốn quên đi cảnh cũ, chẳng muốn nhắc lại làm gì? 

Ban nhạc Cam Bình của ông bầu Đinh hữu Thư  ba chục năm nay vẫn kiên trì sống theo ngày tháng mặc dù thời thế biến đổi chóng mặt (hinh 2018)

Đinh trọng Trị hiện nay vẫn là tay đờn chính cho ban nhạc Đinh Hữu Thư


Đám cưới có rạp, có trống đờn thuê ra tức là có tiếng 'Sập sèng' vui tai bà con xóm giềng là ước mơ bao cô dâu chú rể thời đó?

Thế mà thời nay thiên hạ ở phố đã đành, chốn thôn quê cũng có màn bắt chước thị thành?Mỗi lần đám cưới dù có cực khổ chi cũng cố mà tìm cho ra một cửa hàng sang trọng nào đó dưới Thị Xã La Gi hay có một đoàn xe hơi "láng xì cón" đưa dâu mới 'hoách'. Ban nhạc thì khỏi nói 'không chê vào đâu' được?!

Không ai còn nhắc còn nhớ cái thời "sâp sèng" này nữa? Chỉ còn mấy chú 'sồn sồn' nhớ lại mà thương tiếc về một thời "ăn nên làm ra" vừa vui vẻ xóm làng, vừa giúp cho ban trống đờn "Lô Can" kiếm thêm 'chút cháo'?

Thời này tuy là tân tiến nhưng khổ một nỗi kẻ giàu nứt đố đổ vách? người nghèo rớt mồng tơi? Do ai cũng đua nhau về thành phố, để lại chốn nhà quê những cái chợ ngồi "bói không ra một người khách"? những bộ trống đờn một thời vang tiếng "sập sèng", không biết giờ này ra sao? 

 Mong sao những bộ trống đờn ngày xưa, còn có cơ hội sống còn trong thời đại mọi thứ đều cạnh tranh, giành giựt. Mong ban nhạc thôn tui ngày đó của chú Đinh Hữu Thư  tiếp tục làm ăn khấm khá sống vui với xóm làng./.

NGÀY XƯA TRIÊNG GIÓNG MẸ GIÀ

 

Ngày Xưa Triêng Gióng  Mẹ Già

 

 Youtube Đinh thi Hiep

  Nước Mỹ hàng năm vẫn có ngày Lễ Mẹ bên nhà thì có ngày Vu Lan để nhớ về công ơn mẹ hiền. Hôm nay vợ tôi nhận hoa do đứa con trai từ Boston MA gui về làm tôi chạnh nhớ đến mẹ già đang sống những ngày tháng xế chiều trong lãng quên trí não.

  Mỗi khi nhớ về mẹ,tôi khó lòng quên được hình ảnh cái chợ quê nghèo tiều tụy đến não lòng hai mươi năm trước. Hình ảnh mẹ già, gánh hàng xơ xác, thân gầy còm cõi vẫn hoài đậm nét trong trí tôi.

 Thời gian lặng lẻ trôi qua xứ biển. Chợ xưa tuy còn nay đà vắng ngắt. Xã hội đang thay da đổi thịt từng ngày, gió thời gian cuốn phăng bao hình nét cũ . Dấu chân mẹ già ngày hai buổi, tảo tần trên nền cát cái chợ đìu hiu, bên gió cát biển khơi, nay hai mươi năm đứa con xa xứ,vẫn mãi hoài trong ký ức .

   Làm sao tôi quên được những tháng ngày Mẹ  vất vả truân chuyên nuôi cả gia đinh . Thời buổi đổi thay , con chồng đi cải tạo, hoàn cảnh túng ngặt đồng cảnh ngộ với bao nhiêu bà con trong xóm, thôn mình. Và gia đình mẹ tôi hoà mình trong nhịp điệu truân chuyên một vùng kinh tế nông phẩm cùng than củi xứ Động . Mẹ tôi đòn gánh đè vai ngày hai buổi chợ nuôi mấy đứa em tôi ăn học , rau cháo qua ngày .    Con chỉ biết giúp mẹ hoạ chăng oằn vai hai tháng ròng vác từ rừng Sơn Mỹ bao nhiêu là cây rừng và những gánh tranh làm lại căn nhà tranh. Và là những vồng khoai , luống bắp trên cái rẫy cát trằng bạc màu vì phong hoá , vì lối canh tác đươc năm nào hay năm đó. Và cái nghèo vẫn đeo mãi cho gia đình ,cho mẹ . Rồi vai mẹ  vẫn mãi oằn lên ngày ngày hai buổi chợ ; chợ Sáng tức là chợ Cam Binh và chợ Hôm Động Đền.   Làm sao con quên được cái chợ nhỏ bé xác xơ cạnh nhà. Chợ Cam Bình với cái đình lợp tôn xiêu vẹo , gọi là 'bề thế' vào thời này . Hai bên là những quán tranh , lỏng chỏng những cái sạp đan bằng cây rừng . Vậy cũng ưu tiên cho các loại hàng "sang trọng " vào thời này như quần áo may sẵn , vài ba xấp vải , hay hàng xén. Mẹ  không có may mắn đủ vốn liềng như người ta . Vốn liếng mẹ  chỉ đủ dọn lên một miếng ny lon trải trên mặt đất toàn cát trắng. Vài ba xấp thuốc rê, vài ba thứ gia vị gói sẵn , hạt chè khô cùng dăm ba thứ lỉnh kỉnh tầm thường dân quê cần đến hàng ngày . Nền cát lợn cợn rác rến lâu ngày , vài ba cơn gió thổi hắt lên phủ đầy trên hàng của mẹ  .
  
BUỔI CHỢ NÔNG THÔN

  Vốn liếng của mẹ co dần đi theo những miệng ăn trong nhà cùng những lon gạo ẩm vàng ố ưu tiên "cho bữa trưa" . Gánh hàng mẹ nhẹ dần, nỗi lo công nợ càng tăng . Chợ sáng mới đông mẹ đã lo gom tièn dành cho con buôn , đòi nợ. Họ ngồi cạnh mẹ thôi thúc , càu nhàu , than vản, ôi ! đủ thứ 'tiếng chì tiếng bấc' ! Chủ nợ này đi thì con buôn khác tiếp đến. Mẹ phải tính toán chia xớt từng đồng tiền bán được trong buổi chợ , tạm trang trải làm sao cho vừa lòng họ. Có những lúc chợ ít khách, mẹ  ngồi thẩn thờ như kẻ mất hồn. Những lúc này nét mặt mẹ vừa buồn vừa lo lắng . Những tiếng cằn nhăn của các mối bỏ hàng như những "nhát dao'  vào tai mạ. 
  Trời vẫn gió ,vẫn cát... tung vào từng mớ thuốc rê, từng "ngảu" hột chè , vài ba gói vị tinh bột ngọt hay tiêu đen loại lép hột rẻ tiền ... Mẹ  còn lo làm sao có vài lon gạo cho trưa nay ?
-mớ cá đuối mạ um sẵn các con nhớ nghe!
  Càng trưa khách thưa dần .
   Chợ Sáng chuẩn bị tan . Gió chướng vùng đất biển vẫn ào ào thổi . Những hạt cát bay vào mắt mẹ . Những hạt cát  làm mắt mẹ mờ mau.  Tháng ngày lo lắng  cùng nỗi ê chề của gánh hàng nhà nghèo. Một thời làm không đủ sống và chẳng ai biết làm nghề gì ngoại trừ vào rừng đốt than làm rẫy?  Gió - cát bao năm mẹ quen rồi .  Mẹ quen từng cơn mỏi mệt hay bao ngày mẹ phải ngồi im chịu đưng . Cái buồn cái lo lớn nhất của mẹ  là làm sao nuôi sống gia đình và nỗi ray rứt theo từng câu năn nỉ với mối hàng, con buôn. Xế trưa mẹ về , ăn uống qua loa.  Có khi mẹ phải bới cho con trên rẫy với món gì ngon nhất. Con biết mẹ ưu tiên cho thằng con bao năm xa nhà. Rồi mẹ  lại sửa soạn gánh hàng cho kịp buổi chợ Hôm. Cảnh chợ Hôm cũng gió cát tung bay ,cũng lác đác vài ba miếng tranh che tạm . Khách quê rất ít , chỉ dành cho người lỡ bữa. Chợ Hôm là nơi ngư dân có được vài con cá lẻ tẻ buổi chiều chạy vội vào đây kiếm vài ba đồng bạc. Lúc này có tiền ,người bán cá mới mua vài ba thứ cần dùng cho buổi kéo lưới ngày mai như vài đồng thuốc hút vài hào gia vị .. . Và lúc này mẹ  bỗng vui vì bán đươc hàng. 

   Đường về nhà ,khi trời mưa con đường đất biến thành con sông "thuỷ lợi" với những hố sâu lồi lõm đầy nước. Có những đoạn nước băng qua đường chảy xiết . Cái cảnh "biển dâu " đường biến thành sông, lúc này hình bóng mẹ liêu xiêu, mò mẫm trong ánh sáng mập mờ. Trời tối hẳn mẹ  mới về đến nhà. Xóm quê những căn nhà tranh le lói ánh dầu , con đường trong xóm đen như mực . Những cơn chớp loé lên trong đêm làm rỏ gánh hàng mẹ  về ngang ngõ. Niềm thương của mẹ dâng trào. Mẹ đã về với mái tranh  ấm cúng. Tiếng ểng ương kêu vang sau cơn mưa , tiếng quê buồn như cuộc đời của gia đình mẹ .

   Thân cò lặn lội gần xa, mẹ nuôi cả gia đình không chút quản công, không lời than vản. Cực khổ vẫn chưa buông tha cho mẹ, cuộc đời không chịu êm xuôi. Chịu đựng mòn mõi lâu ngày thận mẹ suy kiêt, viêm nhiễm . Từng cơn nhức buốt trong người cùng máu mủ nhưng thảm thay, mẹ vẫn cắn răng không nói không than ! Mẹ vẫn  im lìm, đòn gánh đè vai hai buổi chợ sớm chiều . Cái đòn gánh vẫn kẻo kẹt, dày xéo lên đôi vai còm cõi của mẹ. Đau trong thân mẹ vẫn lặng im . Hao mòn thân xác cho đến khi mẹ gục ngã và mẹ phải bị mất đi một trái thận trong người vì nó đã hư thối lâu ngày không còn cứu vãn!   

  Giờ thì mẹ vẫn ngồi đó, trước hiên nhà. Cây phượng xưa buông cành sắc đỏ mỗi hè về nay đã theo bóng Ba cùng về miền dĩ vãng. Chỉ còn lại mẹ bên bờ quạnh hiu, trắng phau hoài niệm chẳng còn chi. Tuổi già trí nhớ đã mất và hình ảnh con cũng đã 'bay xa' trong  trí nhớ mẹ .

   Đã bao mùa Vu lan trôi qua con thật đáng tội vì chưa viết lên được công ơn trời bể và lòng hi sinh vô bờ của mẹ. Càng xấu hổ tủi nhục khi phận làm con không làm sao gánh bớt cơn đau, nổi nhọc nhằn của mẹ hiền.  Con vẫn biết bao lá vàng theo lẽ đất trời sẽ thi nhau rơi rụng trước làn gió thổi, từng lớp người- từng thế hệ sẽ nối tiếp đi xa. Thời gian nối tiếp thời gian những chiếc tàu chia phôi sẽ đưa bao người thân yêu về miền quá khứ.  Nhưng mẹ ơi! trên sân ga chiều tiễn đưa nay mai đó con chưa có dịp  nói một lần ca tụng công ơn mẹ hiền. Buồn thay! giờ có nói có xưng tụng bao nhiêu thì mẹ giờ đây trí não đã lu mờ chẳng còn nhớ nhung hay phân biệt gì nữa? Nay con xin những dòng ray rứt của ăn năn con viết về mẹ  như lời sám hối, lời tri ân. Trời quê vẫn những làn gió chướng thổi về. Cảnh biển xưa sóng bạc đầu cát bụi tung bay vẫn còn... Nhưng Gió ơi xin gió thôi rung, hay là thổi nhẹ để con còn về bên mẹ nói lên những lời xưng tán công đức mẹ già như biển rộng sông dài... nói mấy cho vừa mẹ ơi!

DHL edition for Mother's Day 2015

edition Vu Lan 2019 15/7 AL 2019